Koszykówka – wprowadzenie i ogólne zasady gry (część 3)

   Koszykówka to jedna z najbardziej popularnych, obok piłki nożnej i siatkówki, gier drużynowych na świecie. Za twórcę koszykówki uchodzi Amerykanin, dr J. Naismith. Debiut w programie olimpijskim nastąpił dopiero w 1936 (4. miejsce Polski). Podczas igrzysk olimpijskich złote medale zdobywała głównie reprezentacja Stanów Zjednoczonych. Wielka ekspansja koszykówki rozpoczęła się w latach 80. i 90. XX w., gdy światową popularność zdobyli zawodowi koszykarze z amerykańskiej ligi NBA. Dla polskiej koszykówki męskiej najlepsze były lata 60. (wicemistrzostwo Europy we Wrocławiu w 1963, brązowy medal w 1965 i 1967, dla żeńskiej – 80. (2 srebrne medale mistrzostw Europy) oraz 90. (złoty medal mistrzostw Europy -1999). Koszykówka – wprowadzenie i ogólne zasady gry (część 3).

Faule

   Faul jest naruszeniem przepisów związanych z zetknięciem z przeciwnikiem, a także z niesportowym zachowaniem. Zawodnik nie może trzymać, blokować, szarpać, powstrzymywać przeciwnika ręką, ramieniem, biodrem, kolanem czy stopą. Faul osobisty zapisuje się winnemu zawodnikowi. Karą za faul na zawodniku nie będącym w akcji rzutowej jest przyznanie piłki drużynie zawodnika poszkodowanego. Jeżeli sytuacja ta wystąpiła w akcji rzutowej, to danemu zawodnikowi przyznaje się rzuty wolne. W zależności od sytuacji (za ile był rzut; czy piłka wpadła do kosza) mogą to być jeden, dwa lub trzy rzuty. Jeżeli zawodnik popełni 5 fauli, to musi opuścić boisko. Na jego zmianę trener ma 30 sekund. Drużyna podlega karze, gdy jej zawodnicy popełnią 4 faule w jednej kwarcie. Wyróżniamy następujące rodzaje fauli:

Faul osobisty to rodzaj niesportowego zachowania polegający na zetknięciu z rywalem wbrew przepisom, w momencie, gdy posiada on piłkę lub gdy rywal nie ma jej w rękach. Faulem osobistym może być trzymanie go lub ciągnięcie za strój, podstawianie nogi, popychanie lub przypuszczanie ataku polegającego na napieraniu na niego lub pchaniu go. Nieprzepisowym zachowaniem o tym charakterze jest również zatrzymywanie przeciwnika poprzez nieumyślne lub celowe uderzenie go ramieniem, łokciem, stopą, kolanem, biodrem lub głową. Faulem jest również blokowanie rywala, czyli zachowanie uniemożliwiające mu wykonanie ruchu z piłką lub bez niej.

Mecz Bułgaria-Turcja podczas mistrzostw Eurobasket 2009 / Źródło: Wikimedia Commons

Faul techniczny zamiennie nazywany przewinieniem technicznym jest celowo wykonanym zagraniem koszykarza. Interpretacja tego rodzaju złamania przepisów gry zależy od ustaleń FIBA (Międzynarodowej Federacji Koszykówki) lub NBA (National Basketball Association – amerykańska zawodowa liga koszykówki). Pierwsza określa go jako każde zagranie niezgodne z regułami gry, w którym nie dochodzi do bezpośredniego kontaktu fizycznego między zawodnikami walczącymi o piłkę lub graczami nie uczestniczącymi w ataku. NBA definiuje go jako faul dopuszczającym kontakt fizyczny np. popchnięcie lub oplucie i może dotyczyć również osób nie znajdujących się na boisku, czyli np. trenera lub rezerwowych. Pod pojęciem przewinienia technicznego rozumiane jest także. celowe opóźnianie gry, zawiśnięcie na obręczy kosza trwające dłużej niż 5 sekund, obrażanie słowne arbitrów lub innych zawodników.

Faul dyskwalifikujący – jest to wykroczenie o najcięższej wadze. Arbiter ma prawo odgwizdać je w momencie, w którym jakikolwiek uczestnik meczu dopuści się rażącego, niesportowego zagrania lub zachowania, które nie są zgodne z przepisami i duchem gry. Takim przewinieniem może być ukarany zawodnik, trener i jego asystent oraz wszystkie osoby przebywające w strefie ławki rezerwowych. Zawodnik, któremu zostało odgwizdane przewinienie tego typu, musi natychmiast opuścić plac gry i udać się do szatni lub wyjść z obiektu sportowego. Najczęściej faule dyskwalifikujące zostają orzeczone z powodu bójki.

Ciekawostką jest fakt, że każdy gracz, który opuści strefę ławki rezerwowych, a nie pomoże w zaniechaniu bijatyki musi zostać ukarany przewinieniem dyskwalifikującym. Kary za to wykroczenie są identyczne, jak w przypadku przewinienia niesportowego. Arbiter przyznaje dwa lub trzy rzuty wolne jeśli zawodnik był faulowany w momencie akcji rzutowej, ale piłka nie znalazła drogi do kosza. Kolejnym bonusem jest dodatkowe posiadanie. Jeśli wykroczenie było popełnione w momencie akcji rzutowej, ale piłka wpadła do kosza, to arbiter przyznaje tylko jeden bonusowy rzut osobisty i dodatkowe posiadanie. W przypadku, w którym faul nie miał związku z akcją, arbiter przyznaje dwa rzuty wolne. Drużyna, która je wykonuje kontynuuje grę po jej wznowieniu.

Faul przy rzucie bez wykonania rzutu – jeśli przeciwnik popełni faul, poprzez zatrzymanie ręki zawodnika, który chce wykonać rzut, tak iż nie wykonuje on rzutu, należy uznać za faul podczas akcji rzutowej, gdyż zawodnik rozpoczął wykonywanie ruchu ciągłego, które inicjuje akcję rzutową, która została przerwana faulem.

Kozłowanie to jeden z elementów gry, jaki gracz musi mieć opanowany do perfekcji / Źródło: Wikipedia Commons

Błędy w koszykówce

Błąd 3 sekund – gracz ataku przebywa w obszarze ograniczonym – trumna, bez piłki tzn. nie podając lub oddając rzutu przez 3 sekundy. W NBA również zawodnicy obrony mogą popełnić błąd 3 sekund.

Błąd 5 sekund – gracz po wznowieniu gry czyli zdobyciu punktów lub popełnieniu faulu lub autu przez rywala, przetrzymuje piłkę przez 5 sekund nie rozpoczynając akcji swojej drużyny. W wyniku błędu drużyna traci piłkę, grę wznawia przeciwny zespół. Za błąd uważa się również sytuację, kiedy zawodnik dokładnie kryty trzymający piłkę przez 5 s nie podaje, nie rzuca i nie kozłuje piłki.

Błąd 8 sekund – jeżeli drużyna atakujący nie wprowadzi piłki na połowę przeciwnika w ciągu 8 sekund. W wyniku błędu drużyna traci piłkę, grę wznawia przeciwny zespół.

Błąd 24 sekund – gdy drużyna nie odda rzutu do kosza (z dotknięciem obręczy przez piłkę). Drużyna traci piłkę, grę wznawia przeciwnik.

Błąd kroków – jeżeli zawodnik zrobi krok lub przemieści się bez rozpoczęcia kozłowania lub po jego zakończeniu, złapaniu piłki.

Błąd połów – cofnięcie piłki z połowy ataku (przeciwnika) na pole obrony wynikające z podania piłki lub wejście zawodnika kozłującego na swoją połowę gry.

Błąd piłki niesionej występuje, kiedy ręka podczas kozłowania znajdzie się pod piłką.

Błąd podwójnego kozłowania występuje, gdy:
– zawodnik zacznie kozłować po zakończeniu wcześniejszego kozłowania
– zakozłuje obiema rękami jednocześnie
– podrzuci piłkę i złapie ją ponownie (poda sam do siebie)
– rzuci piłkę w stronę kosza, lecz ona nie dotknie żadnej części kosza (najwyżej siatkę) i ten sam zawodnik zbierze tę piłkę
– odbije piłkę zamkniętą pięścią

Przejście linii rzutów wolnych – przekroczenie lub nadepnięcie linii rzutów wolnych przez zawodnika wykonującego rzut wolny, podczas wykonywania rzutu wolnego, gdy piłka jeszcze nie dotknęła obręczy kosza. Karane jest to unieważnieniem rzutu.

Przejście linii autu podczas wybijania piłki z autu – przekroczenie, lub nadepnięcie linii autu podczas wybijania piłki z autu, przez zawodnika wybijającego piłkę.

Mariusz Krawiec