Piłka ręczna – wprowadzenie i ogólne zasady gry (część 1)

   Piłka ręczna w formule jaką znamy obecnie, uformowała się pod koniec XIX wieku w krajach skandynawskich – Danii, Norwegii i Szwecji oraz w Niemczech. Tradycje handballowe zachowały się w tych krajach do dziś i nie przypadkiem do tej pory ta dyscyplina jest tam niezwykle popularna. Pierwsze reguły gry spisał w 1898 roku Duńczyk Holger Nielsen, a rozwinął je w 1919 roku Carl Schlenz. Pierwszy mecz międzypaństwowy rozegrano 13 września 1925 roku w Halle. Niemcy pokonały Austrię 6:3. Pierwsze mistrzostwa świata drużyn męskich rozegrano w 1938 roku, żeńskich zaś w 1957 roku. Piłka ręczna – wprowadzenie i ogólne zasady gry (część 1).

Ogólne zasady gry

   Piłka ręczna jest zespołową dyscypliną sportu, w której biorą udział dwie drużyny po 7 zawodników każda (bramkarz i sześciu zawodników w polu). Celem gry jest zdobycie większej liczby bramek niż drużyna przeciwna. Gol jest zdobyty, gdy piłka przekroczy linię bramkową całym obwodem i znajdzie się wewnątrz bramki. Mecz składa się z dwóch połowów po 30 minut z 10-minutową przerwą.

   Piłka może być rzucana, popychana, łapana, uderzana, zatrzymywana oraz kopana (tylko udami bądź kolanami). Zawodnicy mogą dotykać piłki wszystkimi częściami ciała oprócz podudzia i stóp. Jeżeli zawodnik nie kozłuje piłki, może ją trzymać jedynie 3 sekundy. Zawodnik nie może również wykonać więcej niż trzech kroków trzymając piłkę (możliwe jest zrobienie trzech kroków – kozłowania piłki – po czym zawodnik ponownie może wykonać 3 kroki). Tylko bramkarz znajdujący się w polu bramkowym (w obrębie linii 6 metrów) jest zwolniony z przestrzegania tych zasad.

Mecz rozpoczyna drużyna, która wygrała piłkę po rzucie monetą. Zawodnik tej drużyny wykonuje podanie do partnera z zespołu, trzymając jedną stopę na linii środkowej boiska do chwili, gdy piłka opuści jego dłonie. Gracze podczas początku i wznowienia gry muszą przebywać na swoich połowach boiska. Po zdobyciu bramki przez jedną z drużyn, zespół który ją stracił wznawia grę rzutem ze środka boiska. Zawodnik jednej z drużyn wykonujący rzut do bramki, musi uważać na linię znajdującej się 6 metrów od bramki.

Przekroczenie jej powoduje przyznanie rzutu wolnego dla drużyny przeciwnej (zawodnik nie może dotknąć pola bramkowego – może natomiast się wybić przed nim i w nie wskoczyć). W wypadku gdy obrońca znajdzie się we własnym polu bramkowym w czasie obrony, sędziowie dyktują rzut karny wykonywany z odległości 7 metrów od bramki. Zawodnik wykonujący rzut karny znajduje się sam na sam z bramkarzem.

Rzut z wyskoku w sytuacji jeden na jednego / Źródło: Wikipedia Commons

Podstawowe informacje

  • Boisko ma wymiary 40 na 20 metrów; dłuższy bok zwany jest linią boczną, a krótszy linią końcową; część linii końcowej znajdująca się między słupkami bramki nosi nazwę linii bramkowej; wzdłuż jednej z linii bocznych, po 4,5 metra po obu stronach linii środkowej wyznaczona jest linia zmian; na boisku wyznaczone są dwa pola bramkowe ograniczone ćwierćokręgami o promieniu 6 metrów, ze środkiem w punktach ustawienia słupków bramki, oraz linią równoległą do linii końcowej umiejscowionej w odległości 6 metrów. W polu bramkowym drużyny może przebywać tylko jej bramkarz; bramka ma 2 metry wysokości i 3 szerokości.
  • Bramki do piłki ręcznej: wymiary 2m (wys.)x 3m (szerokość). Większość boisk, które zostały wybudowane posiada wymiarowe bramki do piłki ręcznej, są również na nich namalowane odpowiednie linie do gry.
  • Sędziowie to dwóch boiskowych (sędziowie główni), którzy nadzorują przebieg gry i rozstrzygają wszystkie spory oraz stolikowi: sędzia mierzący czas (obsługa tablicy wyników), sędzia sekretarz (prowadzenie protokołu). Przy stoliku sędziowskim może również zasiadać 1 lub więcej delegatów (obserwatorów, komisarzy – nazwa stanowiska zależy od wewnętrznych przepisów federacji prowadzącej dane rozgrywki).
  • Ubiór zawodników musi być jednolity dla wszystkich członków zespołu (nie dotyczy to bramkarzy); strój składa się ze spodenek i koszulek, opatrzonych numerami; numery na plecach powinny mieć przynajmniej 20 cm, a z przodu przynajmniej 10 cm; nie wolno używać kasków ani masek ochronnych, zakazane jest także noszenie biżuterii i okularów w twardych oprawkach oraz innych przedmiotów mogących narażać graczy na niebezpieczeństwo.
  • Buty do piłki ręcznej powinny być przystosowane do biegania i wyskoku, muszą więc chronić kostkę oraz być oczywiście odpowiednio dobrane, żeby nie obcierały stóp zawodnika. Ochraniacze: poza obrotowymi i bramkarzem raczej nie są stosowane przez pozostałych zawodników. Kołowi zakładają je na kolana i łokcie, gdyż często wykonują rzuty z padem – mają za zadanie uchronić ich przed otarciami i innymi groźnymi kontuzjami.
    Bramkarze posiadają suspensor – ochraniacz na genitalia.
  • Klej (żywica) do piki ręcznej pomaga przy opanowaniu piłki. Dzięki niemu piłka nie wyślizguje się często ze spoconych dłoni.

Piłka ręczna / Źródło: ceneo

Pozycje na boisku

Gracze w piłce ręcznej występują na następujących pozycjach:

  • Bramkarz – jako jedyny zawodnik może przebywać w polu bramkowym w trakcie gry; może je również opuścić (bez piłki) – podlega wtedy takim samym przepisom jak zawodnicy z pola; jeśli opuści pole bramkowe z piłką lub wejdzie w jego obręb z pola gry z piłką będzie przyznany rzut wolny drużynie przeciwnej; piłka wybita przez bramkarza za linię końcową wznawiana jest rzutem od bramki wykonywanym przez bramkarza z pola bramkowego; piłka wybita przez bramkarza za linię boczną wznawiana jest rzutem z linii bocznej.
  • Obrotowy (kołowy) – zawodnik grający w ataku przy linii 6m (w pierwszej linii). Ma głównie za zadanie robić miejsce rzucającym z drugiej linii zawodnikom poprzez zastawienie bądź samemu wykańczać akcje z najbliższej odległości. Najczęściej kończy atak rzutem z padem. Najczęściej gra jeden obrotowy, jednak w zależności od ustawienia może dochodzić do tego, że na pozycji kołowego gra 2 zawodników. Cechuje go duża masa i siła.
  • Skrzydłowy (prawe skrzydło, lewe skrzydło)– w grze występuję dwóch. Ustawieni w pierwszej linii, na skraju boiska przy linii bocznej (na skrzydłach). Wykonują rzuty z ostrego kąta. Cechuje ich przede wszystkim szybkość i zwinność działania – pierwsi w szybkim atak.
  •   Boczni rozgrywający (półskrzydłowi) półprawe, półlewe – wraz ze środkowym rozgrywającym kreują grę w ataku pozycyjnym. Cechuje ich dobra skoczność i mocny rzut z dystansu. Są to najczęściej najwyżsi zawodnicy w drużynie. Zdobywają najczęściej bramki rzutami z wyskoku.
  • Środkowy rozgrywający – mózg drużyny – To on kreuje grę w ataku pozycyjnym, odpowiada za nią. Może się również włączyć rzutem z dystansu, jednak coraz częściej na tej pozycji oglądamy zawodników o niezbyt imponujących warunkach fizycznych, natomiast z takimi atutami jak: szybkość, dynamika w działaniu, gra na zwodzie, dobra współpraca z kołem.

Mariusz Krawiec