Siatkówka – wprowadzenie i ogólne zasady gry (część 3)

   Siatkówka jest sportem popularnym szczególnie we Włoszech, Brazyli,, Rosji, Bułgarii, Serbii, Turcji i Japonii. W ostatnich latach zyskuje też na renomie w Iranie i Niemczech. Popularność siatkówki w Polsce zawdzięczamy sukcesom naszych reprezentacji w ostatniej dekadzie. Kwintesencją tego zjawiska były mistrzostwa świata w 2014 roku, które organizowane były w naszym kraju. Zagraniczne media po tym turnieju określiły Polskę jako kraj żyjący siatkówką, czego potwierdzeniem była wysoka frekwencja w halach oraz sukces sportowy – pierwszy od 40 lat tytuł mistrza świata. Zapraszam do zapoznania się z przepisami oraz podstawowymi zasadami tej wspaniałej dyscypliny sportu. Siatkówka – wprowadzenie i ogólne zasady gry (część 3).

Podstawowe błędy

   O siatkówce mówi się, że jest to gra błędów, ponieważ wiele punktów drużyny zdobywają właśnie po błędach przeciwnika. Oto najczęściej popełniane błędy:

Błąd ustawienia – występuje wtedy, gdy któryś z zawodników zajmuje złą pozycję na boisku w momencie wykonywania zagrywki. Skutkiem tego błędu jest przerwanie akcji, przyznanie punktu drużynie przeciwnej i skorygowanie ustawienia.

Błąd rotacji – powstaje, gdy zagrywka nie jest wykonana zgodnie z porządkiem rotacji, a więc wtedy, gdy zagrywkę wykonuje nieuprawniony do tego zawodnik. Podobnie jak w przypadku błędu ustawienia, akcja zostaje przerwana, punkt dostaje przeciwnik, a porządek rotacji musi zostać naprawiony.

Błąd odbicia piłki – zgodnie z przepisami, zawodnik może odbić piłkę tylko jeden raz podczas jednej akcji, nie licząc otarcia o blok. Odbicie to jakikolwiek kontakt z piłką przez zawodnika uprawnionego do gry. Jeśli zawodnik odbije piłkę dwa razy, to sędzia odgwizduje tzw. błąd podwójnego odbicia. Przepisy głoszą również, że w jednej akcji drużyna może wykonać maksymalnie trzy odbicia, a więc jeśli w tym czasie zawodnicy nie przebiją piłki na drugą stronę to sędzia odgwiżdże błąd czterech odbić.

Błąd przytrzymania piłki (piłka niesiona) – powstaje, gdy kontakt piłki z zawodnikiem jest zbyt długi

Błąd zagrywki – nawet jeśli zagrywka przejdzie przez siatkę, staje się ona błędna jeśli: spadnie w aut, dotknie któregoś z zawodników drużyny zagrywającej lub przeleci nad zasłoną. Należy również pamiętać, że zagrywkę trzeba wykonywać we właściwy sposób.

Błąd przekroczenia linii – jest to jeden z najczęściej popełnianych błędów. Zawodnik nie może przekroczyć ani nadepnąć linii końcowej podczas wykonywania zagrywki. Takie samy zasady obowiązują również podczas ataku zza trzeciego metra. Nawet najmniejszy kontakt z linią jest traktowany jako błąd zawodnika. Błędem jest również przekroczenie linii środkowej, ale to przekroczenie musi nastąpić całą stopą. Z kolei błędem nie jest nadepnięcie na linię środkową, ani przejście linii środkowej innymi częściami ciała niż stopami.

Błąd dotknięcia siatki – niegdyś każde dotknięcie siatki przez zawodnika stanowiło błąd. Po zmianie przepisów błędem jest tylko dotknięcie górnej taśmy siatki.

Błąd przebicia piłki – piłka musi zostać przebita w obszarze wyznaczonym przez siatkę, sufit i antenki. A więc błędem będzie przebicie piłki zza antenki lub uderzenie piłki w antenkę, a także przebicie piłki, gdy ta dotknęła sufitu albo ściany.

Gdy jedna z drużyn popełni jakikolwiek z błędów, sędziowie przerywają akcję, a punkt przyznają drużynie przeciwnej.

Mohammad Shahmiri – jeden z najbardziej rozpoznawalnych sędziów siatkarskich / Źródło: Wikipedia Commons

Sędziowie

   Podczas każdego meczu bardzo ważną rolę na boisku pełnią sędziowie. Oni prowadzą mecz od początku do końca i są odpowiedzialni za rozegranie pojedynku zgodnie z przyjętymi zasadami. Niekiedy zdarza się również, że sędziowie stają się negatywnymi „bohaterami” meczu, ponieważ popełniają za dużo błędów. Sędziowie prowadzą mecz używając gwizdka i rąk do wykonywania oficjalnych oznaczeń.

   Zgodnie z przepisami gry w skład komisji sędziowskiej na jeden mecz wchodzą: sędzia pierwszy, sędzia drugi, sekretarz oraz czterech lub dwóch sędziów liniowych. W oficjalnych zawodach FIVB w skład komisji obowiązkowo wchodzi także asystent sekretarza. Podczas meczu jedynie sędzia pierwszy i drugi mogą używać gwizdków, zaś sędziowie liniowi do pełnienia swoich funkcji używają chorągiewek.

   Najważniejszy z całej komisji jest sędzia główny, który prowadzi mecz od początku do końca, a jego decyzje są ostateczne i niepodważalne. Ważną osobą jest także sędzia drugi, którego zadaniem jest pomaganie głównemu arbitrowi w prowadzeniu pojedynku. Musi on także kontrolować pracę sekretarza, przeprowadzanie zmian w drużynach oraz sprawdzać ustawienia zespołów przed rozpoczęciem seta. Obydwaj sędziowie posługują się gwizdkami i rękami, aby sygnalizować swoje decyzje.


Jedynie sędzia główny może poinformować o:

  • błędach odbicia piłki,

  • błędach zawodnika zagrywającego,

  • błędach ustawienia zespołu zagrywającego (w tym o błędach zasłony),

  • błędach w grze na siatce,

  • błędach w ataku zawodnika libero i zawodników będących w linii obrony.

Sędzia drugi jest uprawniony do przerwania gry gwizdkiem, gdy zobaczy:

  • kontakt piłki z boiskiem przeciwnika lub kontakt piłki z ciałem obcym,

  • błąd ustawienia zespołu przyjmującego zagrywkę,

  • kontakt zawodnika z siatką lub antenką,

  • przejście linii środkowej boiska,

  • blok lub próbę bloku przez libero i zawodników będących w linii obrony oraz błędy w ataku siatkarzy linii obrony.

Gdy sędziowie przerwą akcję, muszą zasygnalizować błąd oraz wskazać zawodnika, który ten błąd popełnił. Następnie arbitrzy wskazują drużynę, która będzie zagrywać piłkę w kolejnej akcji. Sędzia główny jest zobligowany do wyjaśnienia swojej decyzji kapitanowi drużyny, oczywiście jedynie wtedy, gdy zostanie o to poproszony.

Popełniane przez zawodników błędy to nieodłączny element siatkówki / Źródło: siatkarsko.pl


Sygnalizacja decyzji sędziowskich jest następująca:

  1. Przekroczenie linii zagrywki lub linii ataku – sędzia wykonuje ruch nad głową.

  2. Zagrywka – sędzia wykonuje ruch ręką od strony drużyny, która ma zagrywać.

  3. Przyznanie punktu – sędzia ręką wskazuje drużynę, która otrzymała punkt.

  4. Zmiana stron boiska – sędzia wykonuje jeden ruch obrotowy wokół tułowia, trzymając lewą rękę z przodu, a prawą z tyłu tułowia.

  5. Przerwa w grze – sędzia kładzie poziomo dłoń jednej ręki na palcach drugiej ręki trzymanej pionowo (litera T) i wskazuje ręką drużynę, która poprosiła o czas.

  6. Zmiana – sędzia wykonuje jeden lub dwa obroty rękami.

  7. Upomnienie – sędzia pokazuje drużynie lub zawodnikowi żółtą kartkę.

  8. Strata punktu – sędzia pokazuje czerwoną kartkę.

  9. Wykluczenie z gry do końca seta – sędzia pokazuje zawodnikowi jednocześnie żółtą i czerwoną kartkę.

  10. Koniec seta lub meczu – sędzia krzyżuje dwie ręce na piersiach.

  11. Nieprawidłowe odbicie (piłka rzucona) – sędzia powoli podnosi do góry otwartą dłoń.

  12. Aut – sędzia unosi dwie ręce w górę.

  13. Błąd bloku lub zasłony – sędzia unosi ręce do góry, dłonie ma skierowane do wewnątrz, a palce wyprostowane.

  14. Cztery odbicia – sędzia podnosi cztery palce w górę i wskazuje zawodnika, który popełnił błąd.

  15. Błąd ustawienia lub rotacji – sędzia obraca palcem wskazującym przed sobą.

  16. Podwójne odbicie – sędzia podnosi dwa palce w górę i wskazuje zawodnika, który popełnił błąd.

  17. Dotknięcie siatki lub antenki przez zawodnika – sędzia wskazuje na siatkę lub antenkę.

  18. Przełożenie rąk za siatkę – sędzia umieszcza dłoń ponad siatką.

  19. Przekroczenie linii środkowej – sędzia wskazuje na linię środkową.

  20. Powtórzenie akcji – sędzia unosi dwa kciuki w górę.