Siatkówka – wprowadzenie i ogólne zasady gry (część 2)

   Siatkówka jest sportem popularnym szczególnie we Włoszech, Brazyli,, Rosji, Bułgarii, Serbii, Turcji i Japonii. W ostatnich latach zyskuje też na renomie w Iranie i Niemczech. Popularność siatkówki w Polsce zawdzięczamy sukcesom naszych reprezentacji w ostatniej dekadzie. Kwintesencją tego zjawiska były mistrzostwa świata w 2014 roku, które organizowane były w naszym kraju. Zagraniczne media po tym turnieju określiły Polskę jako kraj żyjący siatkówką, czego potwierdzeniem była wysoka frekwencja w halach oraz sukces sportowy – pierwszy od 40 lat tytuł mistrza świata. Zapraszam do zapoznania się z przepisami oraz podstawowymi zasadami tej wspaniałej dyscypliny sportu. Siatkówka – wprowadzenie i ogólne zasady gry (część 2).

Ustawienie

   Ustawienie, zwane również rotacją jest porządkiem zawodników na boisku. Istnieje 6 różnych ustawień. Są one bezpośrednio powiązane ze strefami boiska. W kolejności ustawienia to 1, 6, 5, 4, 3, 2. Po dostarczeniu kartki z ustawieniem początkowym zespołu do sędziego drugiego lub sekretarza, w ustawieniu zawodników nie może być dokonana żadna zmiana poza zmianą regulaminową.

Błędy w ustawieniu

   W momencie uderzenia piłki przez zagrywającego, każdy zespół musi znajdować się na własnej stronie boiska, ustawiony zgodnie z porządkiem rotacji (z wyjątkiem zawodnika zagrywającego). Po wykonaniu zagrywki zawodnicy mogą się przemieszczać i zajmować dowolną pozycję na swojej stronie boiska i w wolnej strefie. Trzej zawodnicy znajdujący się wzdłuż siatki to zawodnicy linii ataku – zajmują pozycje: 4 (lewy ataku), 3 (środkowy ataku) i 2 (prawy ataku). Trzej pozostali zawodnicy są zawodnikami linii obrony – zajmują pozycje: 5 (lewy obrony), 6 (środkowy obrony) i 1 (prawy obrony).

   Każdy z zawodników linii obrony musi znajdować się dalej od siatki niż odpowiadający mu zawodnik linii ataku. Zespół popełnia błąd ustawienia, jeżeli którykolwiek z grających zawodników w momencie uderzenia piłki przez zagrywającego nie zajmuje regulaminowej pozycji na boisku. Dotyczy to również sytuacji, gdy zawodnik znajduje się na boisku w wyniku zmiany nieregulaminowej.

   Jeżeli zawodnik zagrywający popełni błąd zagrywki w momencie uderzenia piłki, błąd ten uważany jest za pierwszy w stosunku do błędu ustawienia. Jeśli po uderzeniu piłki zagrywka stanie się błędna, błąd ustawienia będzie liczony jako pierwszy. Jeśli przed rozpoczęciem seta stwierdzono niezgodność między dostarczonym początkowym ustawieniem zespołu a ustawieniem zawodników na boisku, ustawienie to należy skorygować (bez konsekwencji).

Wymiary boiska siatkówki / Źródło: Wikipedia Commons

   Jeżeli rozbieżności zaistniałe między ustawieniem na boisku a tym wpisanym na kartce z ustawieniem początkowym zespołu zauważono później, zespół musi ustawić się prawidłowo. Wszystkie punkty zdobyte przez ten zespół od momentu powstania rozbieżności do momentu ich wykrycia są anulowane. Zespół przeciwny zachowuje dotychczas zdobyte punkty i dodatkowo przyznaje mu się punkt i następną zagrywkę. W skrócie: błąd ustawienia sprawia iż, zespół przeciwny zdobywa punkt i zagrywkę a ustawienie zawodników jest korygowane.

  Porządek rotacji określony jest przez ustawienie początkowe zespołów i kontrolowany jest w zakresie kolejności wykonywania zagrywki i ustawienia zawodników podczas seta. Jeśli zespół odbierający zdobywa prawo do wykonywania zagrywki, zawodnicy dokonują rotacji, przesuwając się o jedną pozycję zgodnie z ruchem wskazówek zegara: zawodnik z pozycji 2 przechodzi na pozycję 1 i będzie zagrywał, zawodnik z pozycji 1 przechodzi na pozycję 6 itd. Błąd rotacji powstaje, gdy zagrywka nie jest wykonana zgodnie z porządkiem rotacji.

   Prowadzi to do następujących konsekwencji: zespół przeciwny zdobywa punkt i prawo do zagrywki a porządek rotacji zawodników jest korygowany. Dodatkowo sekretarz zawodów powinien określić, w którym momencie powstał błąd, i wszystkie punkty zdobyte przez zespół popełniający błąd od momentu jego powstania muszą zostać anulowane. Punkty zdobyte przez przeciwnika zostają zachowane. Jeśli nie można ustalić momentu powstania błędu, anulowanie punktów nie następuje, a jedyną konsekwencją dla zespołu popełniającego błąd jest przyznanie punktu i zagrywki zespołowi przeciwnemu.

Boisko i wymiary

   Mecze rozgrywane są w hali na boisku o wymiarach 18 x 9 metrów oraz strefie wolnej o szerokości przynajmniej 3 metrów wokół boiska właściwego. Ponad boiskiem nie mogą znajdować się żadne konstrukcje na wysokości mniejszej niż 7 metrów. Linie boiska mają szerokość 5 cm i muszą kontrastować z powierzchnią boiska. Linie oddzielają pole gry od strefy wolnej. Wyróżnia się linię środkową dzielącą boisko na dwie równe części oraz linie ataku – 3 metry od linii środkowej. Siatka zawieszona jest na dwóch słupkach przez środek boiska. Jej wysokość wynosi 2,43 metra dla mężczyzn oraz 2,24 metra dla kobiet. Od siatki odchodzą specjalne atenki umieszczona przy słupkach.

Tabliczki służące do dokonywania zmian w trakcie meczu / Źródło: Wikipedia Commons

Przerwy w grze

   Każdy zespół ma prawo do 2 przerw na odpoczynek. Prośbę o przerwę sygnalizuje trener zespołu. Oprócz tego występują przerwy techniczne, po zdobyciu 8 i 16 punktu w grze. Każda przerwa trwa 30 sekund. W tie breaku nie ma przerw technicznych, ale każdy trener ma do dyspozycji 1 przerwę na odpoczynek. Między setami następuje zmiana stron boiska, w tie braku strony zmienia się po zdobyciu 8 punktu.

Zmiany zawodników

   Zespół może w jednym secie dokonać maksimum 6 zmian. Jeden lub więcej zawodników może być zmienionych w tym samym czasie. Zawodnik ustawienia początkowego może opuścić boisko tylko jeden raz w secie i może powrócić na boisko tylko na miejsce w ustawieniu, które zajmował przed opuszczeniem boiska. Zawodnik rezerwowy może wejść na boisko tylko jeden raz w secie na miejsce zawodnika z ustawienia początkowego i może być zmieniony tylko przez tego zawodnika, którego zastąpił. Jeśli dokonano zmiany nieregulaminowej, a gra została wznowiona zespół jest ukarany przegraniem akcji a zmiana musi być skorygowana. Punkty zdobyte w okresie trwania błędu przez zespół popełniający błąd są anulowane a punkty zdobyte przez przeciwnika zostają zachowane.

Mariusz Krawiec